วันที่ 9 พฤศจิกายนของทุกปี หลายคนเรียกว่า "วันเกิดพระพรหม" และมักมีคนเดินทางไปไหว้ที่ศาลท่านท้าวมหาพรหม สี่แยกราชประสงค์ แต่ถ้าดูจากประวัติ วันนี้คือวันครบรอบการตั้งศาล ไม่ใช่วันประสูติตามคัมภีร์ฮินดู
ปี 2569 วันนี้ตรงกับวันจันทร์ที่ 9 พฤศจิกายน และครบ 70 ปีนับจาก พ.ศ. 2499
ทำไมถึงมีศาลพระพรหมที่ราชประสงค์
ศาลนี้เกี่ยวข้องกับการสร้างโรงแรมเอราวัณ ซึ่งเป็นโรงแรมของรัฐบาล ระหว่างก่อสร้างเกิดเหตุขัดข้องหลายครั้ง จึงมีการตั้งศาลตามคำแนะนำของโหราจารย์ และอัญเชิญพระพรหมประดิษฐานเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2499
ต่อมาโรงแรมเดิมถูกรื้อเมื่อ พ.ศ. 2530 และเป็นที่ตั้งของโรงแรมแกรนด์ ไฮแอท เอราวัณ กรุงเทพฯ ในปัจจุบัน ส่วนศาลยังอยู่ที่หัวมุมเดิม สมาคมผู้ประกอบวิสาหกิจย่านราชประสงค์เคยระบุว่ามีผู้มาเยือนมากกว่า 1 ล้านคนต่อปี
"วันเกิดพระพรหม" ต่างจากวันครบรอบยังไง
พระพรหมเป็นเทพในศาสนาฮินดู แต่การกำหนดวันที่ 9 พฤศจิกายนมาจากประวัติของศาลในไทย วันนี้จึงไม่ได้มาจากปฏิทินฮินดู และไม่เปลี่ยนตามดวงจันทร์เหมือนวันบูชาเทพฮินดูหลายองค์ คำว่า "วันเกิด" เป็นคำที่เรียกกันติดปาก ไม่ได้หมายถึงวันประสูติตามคัมภีร์
ธรรมเนียมที่คนนิยมทำ
บทความของไทยรัฐเกี่ยวกับวันที่ 9 พฤศจิกายนกล่าวถึงธรรมเนียมเหล่านี้
- ถวายพวงมาลัย
- ไหว้ให้ครบทั้ง 4 พักตร์ โดยเวียนขวา
- ว่าจ้างรำแก้บน ถ้าเคยบนไว้
นอกจากนี้ยังมีธรรมเนียมที่เล่าต่อกันมา เช่น ถวายพวงมาลัยดอกดาวเรือง และถวายช้างไม้แกะสลัก สองข้อนี้เป็นความเชื่อที่ไม่ได้รับการยืนยัน และเราไม่พบแหล่งอ้างอิง
บทความวิธีไหว้ของไทยรัฐแบ่งเรื่องที่นิยมขอตามพักตร์ไว้ดังนี้ พักตร์ที่ 1 เรื่องงานและการเรียน พักตร์ที่ 2 ทรัพย์สิน พักตร์ที่ 3 สุขภาพและครอบครัว พักตร์ที่ 4 โชคลาภ ระบุจำนวนธูปต่อพักตร์ไว้ที่ 16, 36, 39 และ 19 ดอกตามลำดับ และระบุว่าห้ามถวายเนื้อสัตว์ทุกชนิด
ธรรมเนียมเหล่านี้เป็นความเชื่อที่สืบต่อกันมา รายละเอียดอาจต่างกันไปตามแต่ละแหล่ง และไม่ได้เป็นการรับประกันผลใดๆ
ก่อนไปไหว้
ข้อปฏิบัติเรื่องการจุดธูปเทียนควรดูจากประกาศหน้าศาล เพราะข้อมูลออนไลน์ไม่ตรงกัน บางแหล่งบอกจำนวนธูปอย่างข้างต้น ขณะที่ Wikipedia เขียนว่างดจุดธูปเทียนตั้งแต่เดือนมีนาคม 2563 ข้อความนั้นไม่มีแหล่งอ้างอิง และยังไม่ได้รับการยืนยัน
บทสวดและวิธีไหว้ดูได้ที่หน้าพระพรหมเอราวัณ