รวมความเชื่อทั้งหมด
เทพ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ สถานที่ และวันสำคัญที่มีใน Mulendar
ไทยพื้นบ้าน
สิ่งศักดิ์สิทธิ์และคติไทย
- ไอ้ไข่ (วัดเจดีย์)ไอ้ไข่เป็นวิญญาณเด็กที่เชื่อว่าติดตามหลวงปู่ทวดและเป็นผู้พิทักษ์วัดเจดีย์ อ.สิชล นครศรีธรรมราช ไม่พบวันเกิด/วันตายที่ยึดถือเป็นทางการ มีเพียงพิธีสรงน้ำไอ้ไข่ช่วงเทศกาลสงกรานต์ซึ่งเป็นประเพณีสงกรานต์ทั่วไปของวัด ไม่ใช่วันเฉพาะเจาะจงของไอ้ไข่เอง
- พระพรหมเอราวัณพระพรหมเอราวัณมีต้นกำเนิดจากพระพรหมในศาสนาฮินดู แต่คนไทยบูชาแบบเฉพาะที่ศาลท่านท้าวมหาพรหม ราชประสงค์ วันที่ 9 พฤศจิกายน คือวันครบรอบพิธีเปิดโรงแรมเอราวัณและตั้งศาลอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 2499 ไม่ใช่วันประสูติพระพรหมตามคัมภีร์ฮินดู แต่สื่อไทยเรียกติดปากว่า 'วันเกิดพระพรหม'
- ท้าวเวสสุวรรณท้าวเวสสุวรรณเป็นยักษ์ราชาผู้คุ้มครองทิศเหนือและเทพแห่งทรัพย์ตามคติพุทธ ไม่มีวันเกิด/วันบูชาประจำปีวันเดียวที่ตายตัว แต่เชื่อกันว่าวันขึ้น 15 ค่ำ (พระจันทร์เต็มดวง) ของทุกเดือนจันทรคติเป็นวันที่ 'กำลังแรงเป็นพิเศษ'
- ปู่ศรีสุทโธ-แม่ศรีปทุมมา (คำชะโนด)พญานาคคู่แห่งคำชะโนด อุดรธานี ไม่พบวันบูชาแยกเฉพาะของคู่นี้ แต่ปรากฏการณ์พญานาคโดยรวม (รวมถึงคำชะโนด) ผูกกับวันออกพรรษา คือขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 ตามปฏิทินจันทรคติไทย
- นางกวักนางกวักเป็นความเชื่อเรื่องผีบรรพชน/พระแม่โพสพ ตั้งแต่สมัยอยุธยา-รัชกาลที่ 4-5 เป็นที่นิยมบูชาในหมู่พ่อค้าแม่ค้า ยืนยันจากการค้น 2 รอบว่าไม่มีวันบูชา/วันเกิดที่ยึดถือเป็นทางการ บูชาตลอดปีตามสถานการณ์
- หลวงปู่ทวด (วัดช้างให้)พระเกจิในตำนานสมัยอยุธยา ผู้สร้างเครื่องรางที่ได้รับความนิยมสูงสุดตลอดกาล วันเกิด/มรณภาพตามตำนาน (ห่างกันพอดี 100 ปี) มีความน่าเชื่อถือต่ำเพราะมาจากแหล่งเดียว จึงใช้วันงานสรงน้ำจริงของวัดช้างให้ซึ่งจัดช่วงสงกรานต์แทน
- แม่นาคพระโขนงผีแม่ที่ตายพร้อมลูกในท้องจากตำนานปลายสมัยรัชกาลที่ 3 มีศาลที่วัดมหาบุศย์เป็นที่นิยมขอพรเรื่องความรักและโชคลาภ แต่ไม่พบวันที่น่าเชื่อถือสำหรับวันตายหรืองานประจำปี พบเพียงเบาะแสไม่ยืนยันเรื่องพิธีทุกวันที่ 20 ของเดือนซึ่งยังไม่สามารถ verify ได้
- กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์'เสด็จเตี่ย' พระโอรสรัชกาลที่ 5 บิดาแห่งราชนาวีไทย ได้รับการยกย่องบูชาระดับเทพจากสายมู มีวันประสูติและวันคล้ายวันสิ้นพระชนม์ที่ยืนยันชัดเจนจาก 2 แหล่งอิสระ
- พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5)อดีตพระมหากษัตริย์ไทยที่ได้รับการยกย่องบูชาระดับเทพจากสายมูอย่างกว้างขวาง มีวันเฉลิมพระชนมพรรษาและวันปิยมหาราช (วันคล้ายวันสวรรคต) ที่ยืนยันชัดเจน
- หลวงพ่อโสธรหลวงพ่อโสธรเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์แห่งวัดโสธรวรารามวรวิหาร ฉะเชิงเทรา พิธี 'อัญเชิญหลวงพ่อโสธรขึ้นจากแม่น้ำบางปะกง' จัดตรงกับขึ้น 14 ค่ำ เดือน 5 ของทุกปีตามปฏิทินจันทรคติไทย ยืนยันจากหลายแหล่งรวมแหล่งราชการ
- พระสีวลีพระสีวลีเป็นพระอสีติมหาสาวกสมัยพุทธกาล ได้รับการยกย่องเป็น 'พระอรหันต์แห่งโชคลาภ' ยืนยันแล้วว่าไม่มีวันบูชาประจำปี มีเพียงธรรมเนียมสวดคาถาบูชาตามวันเกิดของผู้บูชาเอง ซึ่งเป็นคนละความหมายกับวันเกิดพระสีวลี
- ท้าวสุรนารี (ย่าโม)ท้าวสุรนารีเป็นวีรสตรีไทยผู้รวบรวมคนไทยกอบกู้เมืองนครราชสีมาจากกองทัพเวียงจันทน์สำเร็จเมื่อ พ.ศ. 2369 งาน 'ฉลองวันแห่งชัยชนะท้าวสุรนารี' เป็นวันครบรอบเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ ไม่ใช่วันเกิดหรือวันเสียชีวิต จัดต่อเนื่องทุกปี 23 มีนาคม - 3 เมษายน (12 วัน 12 คืน) ยืนยันจากแหล่งราชการหลายระดับ
- พญาครุฑพญาครุฑเป็นพาหนะพระนารายณ์ สัญลักษณ์ความกตัญญูและอำนาจในคติไทย ยืนยันแล้วว่าไม่มีวันเกิด/วันบูชาประจำปีของพญาครุฑเอง มีเพียงความเชื่อเรื่อง 'วันเกิดของผู้บูชา' ที่มีพญาครุฑคุ้มครองเป็นพิเศษ ซึ่งเป็นคนละความหมายกับวันเกิดพญาครุฑ จึงจัดเป็นหน้าข้อมูลอ้างอิงไม่ผูกปฏิทิน
- พระแม่ธรณีพระแม่ธรณีเป็นเทพีแห่งแผ่นดินที่ปรากฏในพุทธประวัติตอนมารผจญ เป็นที่รู้จักกว้างขวางในวัฒนธรรมไทยแต่ไม่มีวันบูชา/เทศกาลประจำปีเฉพาะเจาะจง บูชาตามสถานการณ์ (ก่อนเดินทาง ก่อนค้าขาย เวลามีปัญหา) ไม่ผูกกับวันในปฏิทิน
- แม่ผึ้ง พุ่มพวง ดวงจันทร์ราชินีลูกทุ่งพุ่มพวง ดวงจันทร์ ที่ล่วงลับไปแล้ว ได้รับการเคารพนับถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่วัดทับกระดาน สุพรรณบุรี วันเสียชีวิต 13 มิถุนายน 2535 ยืนยันตรงกันจาก 5 แหล่งอิสระ มีงานรำลึกประจำปีต่อเนื่องกว่า 30 ปี
- หลวงพ่อทันใจ (วัดพระธาตุดอยคำ)หลวงพ่อทันใจเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์แห่งวัดพระธาตุดอยคำ เชียงใหม่ ไม่พบเทศกาลที่ผูกกับหลวงพ่อทันใจโดยเฉพาะ แหล่งข้อมูลระบุตรงว่าขอพรเสริมสิริมงคลได้ตลอดปี กิจกรรมที่พบเป็นกิจกรรมทั่วไปของวัด (วันพระใหญ่ขึ้น 15 ค่ำ) ไม่ใช่วันเฉพาะของหลวงพ่อทันใจ
- พ่อปู่อือลือพ่อปู่อือลือเป็นพญานาคแห่งเกาะดอนโพธิ์ บึงโขงหลง บึงกาฬ เป็นคนละองค์จากปู่ศรีสุทโธ-แม่ศรีปทุมมา (คำชะโนด) งานประจำปี 'ประเพณีบุญเดือนสาม ไหว้ปู่อือลือ บวงสรวงพญานาค' จัดตามปฏิทินจันทรคติไทยเดือนสาม ยืนยันจากแหล่งราชการอำเภอ แต่ยังไม่ทราบดิถีที่แน่นอน
- ท้าวหิรัญพนาสูรท้าวหิรัญพนาสูรเป็นอมนุษย์ผู้คุ้มครองตามคติราชสำนัก มีศาลอยู่หลังโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า (วังพญาไทเดิม) เป็นที่นิยมกราบไหว้ต่อเนื่องตลอดปี แต่ไม่มีวันบูชา/เทศกาลประจำปีเฉพาะเจาะจงที่ค้นพบ
จีน
เทพเจ้าและประเพณีจีน
- ไฉ่ซิงเอี๊ย (เทพเจ้าแห่งโชคลาภ)ไฉ่ซิงเอี๊ยคือเทพเจ้าแห่งโชคลาภและความมั่งคั่ง มีข้อขัดแย้งจริงระหว่างประเพณีจีนแผ่นดินใหญ่ที่ไหว้รับเทพวันที่ 5 เดือนอ้าย กับประเพณีไทย-จีนที่ไหว้ในคืนก่อนวันตรุษจีน ระบบนี้เลือกใช้วันตรุษจีนตามที่คนไทยเชื้อสายจีนปฏิบัติจริงเป็นหลัก
- เอ้อหลางเสิน (หยางเจี่ยน)เอ้อหลางเสินคือแม่ทัพประจำทิศตะวันตกในระบบห้าแม่ทัพสวรรค์ (五营神将) วันเกิดยืนยันจากหลายแหล่งจีนที่เดือน 6 วันที่ 24 โดยมีบางแหล่งรองระบุวันที่ 26 ด้วย
- เจ้าแม่กวนอิมเจ้าแม่กวนอิมคือพระโพธิสัตว์แห่งความเมตตาที่นับถือกันแพร่หลายที่สุดองค์หนึ่ง มีวันสำคัญ 3 วันต่อปีตรงกันในทุกแหล่งข้อมูล คือวันประสูติ วันตรัสรู้ และวันออกบวช
- เจ้าพ่อกวนอูกวนอูเป็นแม่ทัพยุคสามก๊กที่ได้รับการยกย่องเป็นเทพเจ้าแห่งความซื่อสัตย์และการค้า มีวันสำคัญ 2 วันที่แยกความหมายกันชัดเจนคือวันรำลึกที่ทางการกำหนดและวันเกิดตามประเพณี
- เง็กเซียนฮ่องเต้เง็กเซียนฮ่องเต้คือประมุขสูงสุดแห่งสวรรค์ตามความเชื่อเต๋า วันเกิดยืนยันแน่นหนามากจากหลายแหล่งอิสระที่เดือน 1 วันที่ 9 ตรงกับธรรมเนียมของชาวจีนฮกเกี้ยนและแต้จิ๋วซึ่งเป็นพื้นเพหลักของคนไทยเชื้อสายจีน
- ลื่อต่งปิน (จับเซียนโจ้ว)ลื่อต่งปินเป็นองค์ที่มีชื่อเสียงที่สุดในกลุ่มแปดเซียน มักเรียกกันว่า 'ลื่อโจ้ว' วันเกิดยืนยันจากหลายแหล่งจีนตรงกันที่เดือน 4 วันที่ 14 โดยแปดเซียนแต่ละองค์มีวันเกิดแยกกัน ไม่มีวันฉลองร่วมของทั้งกลุ่ม
- เจ้าแม่ทับทิม (ม่าจ้อโป๋)เจ้าแม่ทับทิมในความหมายที่คนไทยรู้จักทั่วไปมักหมายถึงม่าจ้อโป๋ เทพีทะเลที่ชาวจีนฮกเกี้ยน-แต้จิ๋วนับถือแพร่หลายที่สุด แม้ในทางประวัติศาสตร์บางศาล เช่น ศาลสะพานซังฮี้ แต่เดิมอาจบูชาตุ๊ยบ่วยเต๊งเหนี่ยง (水尾聖娘) ซึ่งเป็นคนละองค์ก็ตาม
- นาจา (หน่าจาซาไท่จื้อ)นาจาเป็นเทพเด็กหนุ่มในตำนานจีน มีบทบาทเป็นแม่ทัพกลาง (中壇元帥) ในระบบห้าแม่ทัพสวรรค์ วันเกิดยืนยันตรงกันทั้งแหล่งจีนและไทยที่เดือน 9 วันที่ 9 ตรงกับเทศกาลฉงหยาง
- เห้งเจีย (ไต้เสี่ยฮุกโจ้ว)เห้งเจียหรือซุนหงอคง เทพวานรจากตำนานไซอิ๋ว ได้รับฉายา 'ฉีเทียนต้าเซิ่ง' หลังบวช วันเกิดยืนยันตรงกันจากแหล่งจีนหลายแหล่งที่เดือน 10 วันที่ 12 ตามปฏิทินจันทรคติจีน
- ไท้ส่วยเอี้ยไท้ส่วยเอี้ยมี 60 องค์ตามวัฏจักรนักษัตรจีน ผลัดเปลี่ยนกันเป็นเทพประจำปี จึงไม่มีวันเกิดตายตัว แต่มีวันไหว้ประจำปีที่ยืนยันตรงกันทั้งแหล่งจีนและไทยคือช่วงต้นเดือน 1 จันทรคติจีน
- เจ้าพ่อเสือ (ตั่วเหล่าเอี้ย) ศาลเสาชิงช้าที่ศาลเสาชิงช้า เทพประธานตัวจริงคือตั่วเหล่าเอี้ย (ไม่ใช่รูปปั้นเสือที่คนนิยมเรียกรวมกัน) แต่ยังไม่พบวันเกิดที่ระบุชัดเจนของเทพองค์นี้จากแหล่งใดเลย และไม่ควรเดาว่าใช้วันเกิดของ 虎爺 (เดือน 6/6) เพราะอาจเป็นคนละเทพกัน จึงไม่มีการกำหนดวันปฏิทินให้จนกว่าจะมีข้อมูลยืนยันเพิ่มเติม
ฮินดู
เทพและเทศกาลฮินดู
- พระพิฆเนศเทพแห่งปัญญาและความสำเร็จของศาสนาฮินดู วันบูชาหลักคำนวณจากตำแหน่งดิถี (tithi) ตามปฏิทินจันทรคติฮินดู คนไทยจัดพิธีตรงกับวันสากลทุกประการ เช่นที่ศาลพระพิฆเนศ เซ็นทรัลเวิลด์
- พระแม่กาลีปางดุดันของพระแม่อุมา เทพีแห่งการทำลายล้างความชั่วร้าย วันบูชาหลักคือกาลีปูชา ตรงกับคืนเดียวกับดิวาลีตามประเพณีเบงกาลี
- พระกฤษณะอวตารของพระวิษณุ วันเกิดคือกฤษณะชันมาษฏมี ยิ่งตรงกับดาวฤกษ์โรหิณียิ่งถือว่าตรงกับตำนานประสูติจริง
- พระแม่ลักษมีเทพีแห่งโชคลาภและความมั่งคั่ง วันบูชาหลักคือเทศกาลดิวาลี และมีวันบูชาประจำสัปดาห์คือวันศุกร์ (ไม่ใช่วันเกิดตามที่เข้าใจผิดกันทั่วไป)
- พระขันธกุมารโอรสพระศิวะและพระแม่อุมา เทพนักรบผู้ปราบอสูรสุรปัทมัน วันบูชาหลักคือไทปูซัม ตรงกับวันเพ็ญเดือน 'ไทย' ตามปฏิทินทมิฬที่ดวงจันทร์ตรงกับดาวฤกษ์ปุษยะ
- พระนารายณ์เทพผู้รักษาจักรวาลของศาสนาฮินดู (นิกายไวษณพ) ไม่มีวันเกิดเดี่ยวแบบพระพิฆเนศ แต่มีวันบูชาประจำคือเอกาทศี (ดิถี 11 ค่ำ) ซึ่งเกิดขึ้นทุกปักษ์ รวม 24 ครั้งต่อปี
- พระราหูหนึ่งในเทวดานพเคราะห์ทั้งเก้าตามคติโหราศาสตร์ไทย เชื่อมโยงกับ 'วันพุธกลางคืน' โดยเฉพาะ ต่างจากวันพุธกลางวันซึ่งเป็นของพระพุธ ใช้ระบบวัน-ในสัปดาห์ ไม่ใช่ดิถีฮินดู
- พระแม่สรัสวดีเทพีแห่งความรู้ ศิลปะ และดนตรี วันบูชาหลักคือวสันตปัญจมี จัดที่วัดเทพมณเฑียรและวัดแขกคลอง 3 ปทุมธานี (คนละแห่งกับวัดแขกสีลม)
- พระศิวะหนึ่งในตรีมูรติ เทพผู้ทำลายล้างและสร้างสรรค์ วันบูชาหลักคือมหาศิวราตรี และมีวันบูชาประจำสัปดาห์คือวันจันทร์ ในไทยมีพิธี 'สยุมพร' ร่วมกับพระแม่อุมาที่วัดแขกสีลม
- พระสทาศิวะ (ปางปัญจมุขี — 5 เศียร)รูปรวมสามมหาเทพ (พรหม-วิษณุ-ศิวะ) เทพแห่งความรัก ประดิษฐานที่ศาลเซ็นทรัลเวิลด์ ใช้ระบบวัน-ในสัปดาห์แบบไทย ไม่ใช่ดิถีฮินดูสากล
- พระแม่อุมาเทวีพระชายาของพระศิวะ ในไทยบูชาในฐานะพระแม่ทุรคาที่วัดพระศรีมหาอุมาเทวี (วัดแขก สีลม) วันบูชาหลักคือเทศกาลนวราตรีต่อเนื่อง 9 คืน จบด้วยวิชยาทศมี
สถานที่ศักดิ์สิทธิ์
ศาลและเทวสถานสำคัญ
- ศาลหลักเมือง กรุงเทพฯศาลที่ประดิษฐานเสาหลักเมืองและเทพารักษ์ 5 องค์ วันที่ 21 เมษายนเป็นวันครบรอบพิธียกเสาหลักเมืองในรัชกาลที่ 1 ซึ่งตรงกับวันสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ด้วย
- ศาลพระพรหมเอราวัณศาลพระพรหมสี่แยกราชประสงค์ วันที่ 9 พฤศจิกายนเป็นวันครบรอบพิธีเปิดโรงแรมเอราวัณและตั้งศาลอย่างเป็นทางการเมื่อ พ.ศ. 2499 ไม่ใช่วันประสูติของพระพรหมตามคัมภีร์ศาสนา
- ศาลเจ้าพ่อเสือ เสาชิงช้าเทพประธานตัวจริงคือตั่วเหล่าเอี้ย (大老爺) ไม่ใช่เจ้าพ่อเสือซึ่งเป็นเพียงรูปปั้นเสือด้านข้าง งานวิจัยไม่พบวันเกิด/วันบูชาประจำปีที่ระบุชัดเจน และไม่ควรเดาว่าใช้วันเดียวกับ 虎爺 ของไต้หวัน/จีนแผ่นดินใหญ่ เพราะอาจเป็นคนละเทพกัน
- ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานซังฮี้งานวิจัยพบข้อขัดแย้งจริงว่าศาลนี้บูชาเทพองค์ใดกันแน่ระหว่างตุ๊ยบ่วยเต๊งเหนี่ยง (水尾聖娘) กับม่าจ้อโป๊ะ (媽祖) ซึ่งทั้งสองมีวันเกิดต่างกัน จึงยังไม่สามารถระบุวันบูชาที่ถูกต้องได้ ทำเครื่องหมายเป็นข้อมูลอ้างอิงเท่านั้น
- วัดแขก สีลม (วัดพระศรีมหาอุมาเทวี)วัดฮินดูที่สร้างขึ้นสมัยรัชกาลที่ 5 (ราว พ.ศ. 2453-2454) เพื่อบูชาพระแม่อุมาเทวีโดยเฉพาะในไทย เป็นสถานที่จัดเทศกาลฮินดูใหญ่หลายงานตลอดปี
- วัดพระแก้ว (พระแก้วมรกต)วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ที่ประดิษฐานพระแก้วมรกต มีพระราชพิธีเปลี่ยนเครื่องทรง 3 ฤดูต่อปี ผูกกับสถานที่/พิธีกรรมตามฤดูกาล ไม่ใช่วันเกิดของเทพหรือบุคคลใด
วันสำคัญและเทศกาล
วันพระ เทศกาล วันสากล และปฏิทินจีนประจำวัน
- ปฏิทินจีนประจำวันวันเวรทั้ง 12 (建除滿平定執破危成收開閉) พร้อมกิจที่ควรทำ/ควรเลี่ยง (宜/忌) รายวัน ทุกคนเห็นเหมือนกัน
- เทศกาลจีนตรุษจีน หยวนเซียว เช็งเม้ง บ๊ะจ่าง สารทจีน ไหว้พระจันทร์ กินเจ ตังโจ่ย คำนวณจากปฏิทินจันทรคติจีน (lunar-python)
- วันสากล (UN)วันสำคัญสากลตาม UN List of International Days and Weeks (คัดเลือกวันที่เป็นที่รู้จัก)
- วันป๊อปคัลเจอร์วาเลนไทน์ ฮาโลวีน คริสต์มาส ศุกร์ 13 และวันยอดนิยมอื่นๆ
- วันสำคัญทางพระพุทธศาสนามาฆบูชา วิสาขบูชา อาสาฬหบูชา เข้าพรรษา ออกพรรษา คำนวณจากปฏิทินจันทรคติไทย (splendidmoons)
- เทศกาลและวันสำคัญไทยสงกรานต์ ลอยกระทง วันแม่ วันพ่อ และวันสำคัญประจำชาติที่กำหนดวันตายตัว
- วันพระ (วันธรรมสวนะ)ขึ้น 8 ค่ำ, ขึ้น 15 ค่ำ, แรม 8 ค่ำ และแรม 14/15 ค่ำ ของทุกเดือนจันทรคติ (ยังไม่ติดป้ายวันพระใหญ่/เล็ก รอผู้เชี่ยวชาญยืนยัน)
